ترخیص کالا از گمرک یکی از مهمترین و حساسترین مراحل در فرآیند واردات و صادرات است. بسیاری از بازرگانان تازهکار در اولین تجربه خود با پیچیدگیهای زیادی روبهرو میشوند؛ از پر کردن اظهارنامه گرفته تا دریافت مجوزها و پرداخت عوارض. هدف این مقاله ارائهی یک راهنمای جامع، مرحلهبهمرحله و قابلدرک دربارهی تمام مراحل ترخیص کالا از گمرک در ایران است تا شما بتوانید بدون سردرگمی، روند اداری و اجرایی را با دقت انجام دهید.
در این مقاله، علاوه بر توضیح مفاهیم اصلی، به نکات کلیدی سئو، تجربیات کارشناسان ترخیص و آخرین قوانین گمرکی کشور نیز پرداخته میشود. همچنین لینکهای مفیدی به منابع رسمی مانند گمرک جمهوری اسلامی ایران، سامانه EPL و سازمان توسعه تجارت ارائه خواهد شد تا بتوانید بهصورت مستقیم پیگیریهای خود را انجام دهید.
شرکت کیهان متین قرن و خدمات تخصصی ترخیص کالا از گمرک
شرکت کیهان متین قرن یکی از مجموعههای معتبر، باتجربه و فعال در حوزهی بازرگانی بینالمللی، واردات، صادرات و ترخیص کالا از گمرک در ایران است. این شرکت از سال ۱۳۹۸ با هدف تسهیل فرآیندهای تجاری و گمرکی برای بازرگانان، تولیدکنندگان و واردکنندگان کشور تأسیس شد و با بهرهگیری از کارشناسان متخصص، توانسته است جایگاه قابلتوجهی در صنعت بازرگانی ایران کسب کند.
معرفی و مأموریت شرکت کیهان متین قرن
دفتر مرکزی شرکت کیهان متین قرن در تهران قرار دارد و فعالیت آن در سراسر کشور، بهویژه در بنادر جنوبی و شمالی ایران، گسترش یافته است. مأموریت اصلی این مجموعه، ارائهی راهکارهای سریع، شفاف و اقتصادی در فرآیند ترخیص کالا، حملونقل بینالمللی و انجام تشریفات گمرکی مطابق با قوانین جاری جمهوری اسلامی ایران است.
شرکت کیهان متین قرن با شعار «سرعت، دقت و اطمینان در تجارت» خدمات خود را به گونهای طراحی کرده است که تمام مراحل واردات و ترخیص کالا با کمترین هزینه و زمان ممکن انجام شود.
خدمات تخصصی ترخیص کالا از گمرک
این شرکت با اتکا به تجربهی چندساله و حضور فعال در گمرکات کشور، خدمات گستردهای در زمینهی ترخیص انواع کالا ارائه میدهد، از جمله:
-
ثبت و پیگیری اظهارنامههای گمرکی از طریق سامانه EPL
-
اخذ مجوزهای موردنیاز از سازمانهای مرتبط مانند استاندارد، بهداشت، قرنطینه و وزارت صمت
-
انجام کلیه امور مربوط به دریافت قبض انبار، پرداخت حقوق و عوارض گمرکی
-
انتخاب دقیق تعرفه (کد HS) متناسب با نوع کالا برای کاهش هزینهها
-
هماهنگی کامل با شرکتهای حملونقل داخلی و بینالمللی
-
پیگیری تا مرحلهی صدور پروانه ترخیص و خروج کالا از گمرک
ویژگیهای متمایز شرکت کیهان متین قرن
-
تیم متخصص و کارگزاران رسمی گمرک ایران
کارشناسان این شرکت با دانش کامل از قوانین گمرکی، تغییرات تعرفهها و بخشنامههای روز، روند ترخیص را با بالاترین دقت انجام میدهند. -
پوشش گسترده گمرکات کشور
شرکت در تمامی گمرکات مهم ایران از جمله بندرعباس، بوشهر، امام خمینی، تهران و سایر مناطق آزاد فعالیت دارد. -
شفافیت مالی و پاسخگویی حرفهای
تمامی هزینهها و مراحل ترخیص کالا بهصورت شفاف برای مشتریان توضیح داده میشود. -
پشتیبانی کامل پس از ترخیص
خدمات شرکت تنها به مرحله ترخیص ختم نمیشود؛ پشتیبانی تا زمان تحویل کالا و دریافت اسناد نهایی ادامه دارد.
اهداف و چشمانداز شرکت کیهان متین قرن
شرکت کیهان متین قرن در راستای ارتقای سطح خدمات بازرگانی کشور، هدف دارد به یکی از برترین شرکتهای لجستیکی و ترخیص کالا در ایران و منطقه تبدیل شود. این شرکت با بهرهگیری از فناوریهای نوین، آموزش مستمر کارکنان و پایبندی به اصول اخلاقی تجارت، مسیر رشد پایدار خود را دنبال میکند.
شرکت کیهان متین قرن با تجربه، تخصص و تعهد به اصول حرفهای، گزینهای مطمئن برای بازرگانان و شرکتهایی است که بهدنبال ترخیص سریع، مطمئن و قانونی کالا از گمرک هستند.
با تکیه بر دانش روز، سیستمهای الکترونیکی و همکاری مستقیم با گمرکات سراسر کشور، این مجموعه توانسته است اعتماد صدها مشتری را در حوزه تجارت بینالملل جلب کند.
آشنایی با مفهوم ترخیص کالا از گمرک
ترخیص کالا از گمرک درواقع به مجموعهای از فعالیتهای اداری و حقوقی گفته میشود که پس از ورود کالا به کشور (یا قبل از خروج آن در صادرات)، برای دریافت مجوز خروج کالا از انبارهای گمرکی انجام میگیرد.
به بیان ساده، کالا تا زمانی که ترخیص نشده باشد، هنوز در مالکیت گمرک است؛ حتی اگر مالکیت حقوقی آن متعلق به واردکننده باشد. ترخیص کالا یعنی تسویهی کامل حقوق و عوارض گمرکی، ارائهی مجوزهای قانونی و دریافت پروانه خروج از انبار گمرک.
فرآیند ترخیص از دید قانونی، یک مرحله حیاتی در تجارت خارجی محسوب میشود زیرا علاوه بر پرداخت درآمدهای دولت، از ورود یا خروج غیرمجاز کالا نیز جلوگیری میکند.
گمرک چیست و چه وظایفی دارد؟
گمرک سازمانی است دولتی که وظیفه دارد نظارت، ارزیابی و کنترل ورود و خروج کالاها به کشور را بر عهده بگیرد. وظایف اصلی گمرک شامل موارد زیر است:
-
دریافت حقوق و عوارض گمرکی
-
نظارت بر واردات و صادرات کالا
-
کنترل اسناد تجاری و حملونقل
-
اجرای مقررات منع یا محدودیت ورود برخی کالاها
-
مبارزه با قاچاق کالا و ارز
در ایران، گمرک جمهوری اسلامی ایران زیرمجموعهی وزارت امور اقتصادی و دارایی است و از طریق سامانههای دیجیتال مانند EPL فعالیت خود را مدرنسازی کرده است.
اهمیت ترخیص کالا در زنجیره تأمین
فرآیند ترخیص درواقع نقطهی اتصال بین حملونقل بینالمللی و توزیع داخلی است. اگر ترخیص کالا با تأخیر انجام شود، نهتنها هزینههای انبارداری و دموراژ افزایش مییابد بلکه زمان ورود کالا به بازار نیز طولانی میشود.
به همین دلیل، تسلط بر مراحل ترخیص کالا برای هر بازرگان ضروری است تا بتواند برنامهریزی مالی و زمانی دقیقی داشته باشد.
انواع روشهای ترخیص کالا از گمرک
در ایران، بسته به نوع کالا، مالک، و هدف واردات، روشهای مختلفی برای ترخیص وجود دارد. این روشها در نحوهی ارائه مدارک، محاسبهی تعرفه و مسئولیتها تفاوت دارند.
ترخیص بازرگانان حقیقی و حقوقی
افراد حقیقی (شخصی) معمولاً برای واردات کالاهای محدود و مصرفی اقدام میکنند و مدارک کمتری نیاز دارند.
اما شرکتهای حقوقی و بازرگانان حرفهای که بهصورت عمده کالا وارد میکنند، باید اسناد متعددی ازجمله کارت بازرگانی، فاکتور رسمی، پکینگ لیست، بارنامه و ثبت سفارش را ارائه دهند.
ترخیص کالا توسط شرکتهای بازرگانی یا حقالعملکار
در بسیاری از موارد، صاحبان کالا ترجیح میدهند فرآیند پیچیدهی ترخیص را به شرکتهای ترخیصکار یا حقالعملکاران رسمی گمرک بسپارند.
این افراد دارای پروانهی رسمی از گمرک هستند و با آشنایی کامل از سامانهها و قوانین، میتوانند در زمان کوتاهتر و با هزینهی کمتر ترخیص را انجام دهند.
با این حال، انتخاب کارگزار معتبر بسیار مهم است، زیرا هرگونه اشتباه در اظهار کالا میتواند منجر به جریمه یا حتی ضبط محموله شود.
مراحل ترخیص کالا از گمرک به صورت گامبهگام
ترخیص کالا از گمرک در ایران معمولاً در پنج مرحله اصلی انجام میشود. هر یک از این مراحل دارای الزامات قانونی، مالی و سیستمی خاص خود است.
مرحله اول: دریافت قبض انبار و اظهارنامه گمرکی
پس از ورود کالا به کشور و تخلیهی آن در انبار گمرک، قبض انبار صادر میشود.
صاحب کالا با مراجعه به سامانه EPL باید اظهارنامهی الکترونیکی خود را بر اساس اطلاعات قبض انبار، بارنامه، فاکتور و سایر مدارک ثبت کند.
در این مرحله، اطلاعات مهمی مانند کد تعرفه (HS Code)، وزن خالص و ناخالص، کشور مبدأ و ارزش کالا وارد میشود.
در صورت اشتباه در اظهار، گمرک میتواند پرونده را به «کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی» ارجاع دهد.
مرحله دوم: بررسی و ارزیابی کالا
در این مرحله کارشناسان گمرک، اسناد و در صورت لزوم خود کالا را بررسی میکنند. ارزیابی ممکن است بهصورت فیزیکی یا غیرحضوری (سیستمی) انجام شود.
کالاهایی که در گروه سبز قرار میگیرند معمولاً بدون بازرسی فیزیکی و فقط بر اساس اسناد ترخیص میشوند.
اما کالاهای گروه زرد و قرمز نیاز به بررسی دقیقتری دارند.
مرحله سوم: پرداخت حقوق و عوارض گمرکی
پس از تأیید ارزیابی، سیستم EPL مبلغ حقوق ورودی، مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض را محاسبه میکند.
پرداختها بهصورت آنلاین از طریق درگاههای بانکی انجام میشود. پس از پرداخت، قبض پرداختی در پروندهی الکترونیکی ثبت میشود و سیستم به مرحلهی بعد هدایت میگردد.
مرحله چهارم: اخذ مجوزها و گواهیهای لازم
برخی از کالاها برای ترخیص نیاز به مجوزهای سازمانهای همکار دارند. بهعنوان نمونه:
-
سازمان استاندارد ایران برای کالاهای صنعتی
-
وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو برای اقلام دارویی و خوراکی
-
سازمان دامپزشکی و قرنطینه نباتی برای محصولات کشاورزی و دامی
-
وزارت صمت (صنعت، معدن و تجارت) برای مجوزهای ثبت سفارش
در صورت نبود مجوز معتبر، گمرک اجازه ترخیص را نخواهد داد.
مرحله پنجم: صدور پروانه ترخیص و خروج کالا
پس از تسویه کامل، سامانه EPL پروانهی ترخیص صادر میکند. با ارائهی این پروانه به واحد انبارداری، کالا از گمرک آزاد میشود.
این سند درواقع پایان فرآیند رسمی ترخیص است و مالک میتواند کالا را به انبار یا مقصد موردنظر منتقل کند.
مدارک مورد نیاز برای ترخیص کالا از گمرک
ترخیص موفق تنها با ارائهی اسناد معتبر امکانپذیر است. در جدول زیر فهرست مدارک ضروری آورده شده است:
| نوع سند | توضیحات |
|---|---|
| قبض انبار | سند ورود کالا به انبار گمرک |
| بارنامه (Bill of Lading) | مدرک حملونقل دریایی یا هوایی کالا |
| فاکتور خرید (Invoice) | نشاندهندهی ارزش واقعی کالا |
| پکینگ لیست (Packing List) | مشخصات بستهبندی، وزن و تعداد اقلام |
| کارت بازرگانی معتبر | مجوز رسمی واردات از اتاق بازرگانی |
| ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت | الزام قانونی برای واردات رسمی |
| گواهی مبدأ (Certificate of Origin) | تعیینکننده کشور تولیدکننده |
| مجوزهای لازم از سازمانهای ذیربط | بسته به نوع کالا متفاوت است |
هرگونه نقص در این مدارک میتواند منجر به تأخیر در ترخیص یا حتی ضبط کالا شود، بنابراین توصیه میشود مدارک پیش از ورود کالا تکمیل و بررسی گردد.
سامانه EPL گمرک و نقش آن در تسهیل ترخیص
در سالهای اخیر، گمرک ایران با هدف الکترونیکیسازی فرآیندها، سامانهای تحت عنوان EPL (Electronic Portal of Customs) ایجاد کرده است. این سامانه به صاحبان کالا، کارگزاران گمرکی و حتی نهادهای دولتی امکان میدهد تا مراحل ترخیص کالا را بدون نیاز به مراجعه حضوری انجام دهند.
کارکرد اصلی سامانه EPL عبارت است از:
-
ثبت اظهارنامه الکترونیکی کالا
-
بارگذاری مدارک و مجوزها
-
محاسبه و پرداخت آنلاین حقوق و عوارض گمرکی
-
پیگیری وضعیت پرونده در هر مرحله
-
صدور پروانه ترخیص نهایی
این سامانه ضمن کاهش مراجعه حضوری، خطای انسانی را نیز کاهش داده است. برای ورود به EPL میتوانید از نشانی رسمی https://epl.irica.ir استفاده کنید.
💡 نکته کاربردی:
برای ثبت اظهارنامه در سامانه EPL، حتماً باید شناسه کاربری (کارت بازرگانی الکترونیکی) و امضای دیجیتال فعال داشته باشید.
تعرفهها، کد HS و نحوه طبقهبندی کالا
تعرفه گمرکی در واقع نرخ حقوق و عوارضی است که دولت از کالاهای وارداتی یا صادراتی دریافت میکند. هر کالا بر اساس «سیستم هماهنگشده طبقهبندی کالاها (HS Code)» شناسهای دارد که در سطح جهانی معتبر است.
به عنوان مثال:
-
لپتاپ با کد HS: 847130
-
قطعات خودرو با کد HS: 870899
در زمان اظهار کالا، انتخاب کد تعرفه بسیار حساس است. کوچکترین خطا در انتخاب کد میتواند منجر به تغییر در میزان حقوق ورودی یا حتی ممنوعیت واردات شود.
نکات مهم در انتخاب تعرفه:
-
از کتاب تعرفه گمرکی سال جاری (منتشره توسط گمرک ایران) استفاده کنید.
-
در صورت تردید، از مرکز طبقهبندی کالا یا کارگزار گمرکی کمک بگیرید.
-
در اظهارنامه حتماً شرح دقیق کالا را مطابق با فاکتور و بارنامه بنویسید.
مشکلات رایج در ترخیص کالا و راهکارهای قانونی
فرآیند ترخیص گاهی با چالشهای مختلفی روبهرو میشود. برخی از مشکلات متداول عبارتند از:
۱. اختلاف در ارزش کالا (ارزشگذاری گمرکی)
گاهی گمرک ارزش کالا را بیشتر از مبلغ فاکتور اعلام میکند. در این حالت، واردکننده میتواند با ارائه مستندات واقعی (قرارداد، فاکتور رسمی، گواهی بیمه و حمل) درخواست تجدیدنظر دهد.
۲. اشتباه در انتخاب کد تعرفه
اگر کد HS اشتباه انتخاب شود، پرونده به کمیسیون تجدید نظر ارجاع مییابد. راهکار: قبل از ثبت اظهار، حتماً با کارشناس تعرفه مشورت کنید.
۳. نبود مجوزهای لازم
اگر کالای وارداتی نیاز به مجوز بهداشت یا استاندارد داشته باشد و مجوز ارائه نشود، کالا متوقف میگردد. برای پیشگیری، مجوزها را قبل از ورود کالا اخذ کنید.
۴. تاخیر در پرداخت حقوق گمرکی
پرداخت دیرهنگام موجب افزایش هزینه دموراژ (انبارداری) میشود. توصیه میشود قبل از ورود کالا بودجه لازم آماده باشد.
۵. اشکال در ثبت سفارش
در صورت مغایرت اطلاعات ثبت سفارش با اسناد وارداتی، گمرک پرونده را تعلیق میکند. بررسی مجدد اطلاعات در سامانه جامع تجارت ضروری است.
هزینههای ترخیص کالا از گمرک
هزینههای ترخیص بسته به نوع کالا، وزن، مبدأ، تعرفه و خدمات مورد استفاده متفاوت است. با این حال، جدول زیر تخمین تقریبی هزینهها را نشان میدهد:
| نوع هزینه | توضیح | میانگین هزینه (ریال) |
|---|---|---|
| حقوق ورودی | درصدی از ارزش CIF کالا | ۵٪ تا ۵۵٪ |
| مالیات بر ارزش افزوده (VAT) | ۹٪ ارزش کالا | متغیر |
| عوارض گمرکی و خدمات بندری | بر اساس وزن و نوع کالا | متغیر |
| هزینه انبارداری (دموراژ) | به ازای هر روز تأخیر | ۵۰۰٬۰۰۰ تا ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| هزینه کارشناسی و ارزیابی | بسته به نوع کالا | ۵۰۰٬۰۰۰ تا ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ |
| کارمزد ترخیصکار | توافقی با شرکت خدماتی | ۲٪ تا ۵٪ از ارزش کالا |
💡 نکته طلایی:
محاسبهی هزینههای واقعی قبل از واردات به شما کمک میکند تا قیمت نهایی کالای وارداتی را دقیقتر تعیین کنید و از ضررهای ناگهانی جلوگیری نمایید.
ترخیص کالا از گمرکات مختلف ایران
هر گمرک در ایران بر اساس موقعیت جغرافیایی، نوع کالا و حجم عملیات ویژگیهای خاص خود را دارد. مهمترین گمرکات کشور عبارتند از:
-
گمرک شهید رجایی بندرعباس: بزرگترین گمرک دریایی ایران، مناسب برای کالاهای حجیم و کانتینری.
-
گمرک بوشهر: برای کالاهای وارداتی از خلیج فارس.
-
گمرک فرودگاه امام خمینی: مخصوص واردات کالاهای سریعالفساد یا حساس مانند دارو و تجهیزات پزشکی.
-
گمرک تهران (شهریار): مرکز ترخیص کالاهای زمینی و پستی.
-
گمرک بازرگان و دوغارون: ویژه کالاهای وارداتی از ترکیه و آسیای مرکزی.
💬 توجه: برخی از گمرکات مانند بندر امام خمینی و چابهار دارای مناطق ویژه اقتصادی هستند که در آنها فرآیند ترخیص سریعتر انجام میشود.
ترخیص کالاهای خاص (دارویی، غذایی، صنعتی، الکترونیکی)
هر نوع کالا مقررات و مجوزهای خاص خود را دارد. در ادامه مهمترین گروههای کالایی را مرور میکنیم:
۱. کالاهای دارویی و بهداشتی
-
مجوز از سازمان غذا و دارو الزامی است.
-
نمونهبرداری و تأیید آزمایشگاهی انجام میشود.
-
برچسبگذاری فارسی و تاریخ انقضا باید مطابق استاندارد باشد.
۲. کالاهای غذایی و کشاورزی
-
نیازمند مجوز از سازمان دامپزشکی یا قرنطینه نباتی هستند.
-
گواهی سلامت مبدأ باید ضمیمه پرونده باشد.
۳. کالاهای صنعتی و ماشینآلات
-
ممکن است نیازمند تأیید از سازمان ملی استاندارد یا وزارت صمت باشند.
-
برای ماشینآلات خاص، ثبت شماره سریال و مدل الزامی است.
۴. کالاهای الکترونیکی
-
علاوه بر تعرفه گمرکی بالا، نیازمند مجوز سازمان تنظیم مقررات ارتباطات برای تجهیزات مخابراتی هستند.
-
واردات کالاهای دارای بلوتوث یا وایفای بدون مجوز ممنوع است.
نقش کارگزار گمرکی (حقالعملکار) در ترخیص
کارگزار گمرکی یا «حقالعملکار» فردی است که دارای پروانهی رسمی از گمرک ایران بوده و بهصورت تخصصی امور ترخیص کالا را از طرف صاحب کالا انجام میدهد.
استفاده از خدمات کارگزار باعث کاهش خطاهای اداری، تسریع در فرآیند و صرفهجویی در هزینهها میشود.
وظایف اصلی کارگزار گمرکی:
-
تنظیم اظهارنامه الکترونیکی
-
ارائه مدارک و پیگیری مراحل در گمرک
-
دریافت مجوزهای لازم از سازمانهای همکار
-
پرداخت حقوق گمرکی از طرف صاحب کالا
-
دریافت و تحویل نهایی پروانه ترخیص
💡 نکته:
همواره با کارگزارانی همکاری کنید که در سایت رسمی گمرک ایران (بخش مجوزها) نامشان ثبت شده باشد.
نکات طلایی برای تسریع فرآیند ترخیص کالا
-
پیش از ورود کالا، ثبت سفارش را در سامانه جامع تجارت انجام دهید.
-
از پیش فاکتور (Proforma Invoice) معتبر استفاده کنید.
-
مدارک خود را بهصورت دیجیتالی و با فرمت PDF آماده کنید.
-
از کارشناسان EPL برای رفع خطاهای سیستمی کمک بگیرید.
-
در صورتیکه چند محموله دارید، اظهارنامهها را جداگانه ثبت کنید.
-
از ترخیصکاران دارای پروانه رسمی استفاده کنید.
-
پیش از حمل کالا، تعرفه و محدودیتهای گمرکی آن را بررسی نمایید.
آخرین تغییرات قوانین و بخشنامههای گمرکی ایران (۱۴۰۴–۱۴۰۵)
در سالهای اخیر، چند تغییر مهم در قوانین گمرکی اعمال شده است:
-
کاهش زمان ترخیص کالاهای گروه سبز به کمتر از ۲۴ ساعت
-
الزام ثبت اطلاعات ارزی در سامانه بانک مرکزی (نظام نیما)
-
امکان پرداخت الکترونیکی حقوق ورودی از طریق سامانه EPL
-
تشکیل پروندههای الکترونیکی و حذف بسیاری از مراحل حضوری
-
افزایش دقت در کنترل کد HS برای جلوگیری از تخلفات گمرکی
منبع رسمی این تغییرات در پایگاه اینترنتی www.irica.gov.ir منتشر میشود.
نمونه واقعی از فرآیند ترخیص یک محموله وارداتی
برای درک بهتر مراحل ترخیص کالا از گمرک، بیایید یک مثال عملی را بررسی کنیم. فرض کنید شرکت «پارس الکترونیک» قصد دارد ۵۰۰ عدد لپتاپ از کشور چین وارد ایران کند. مسیر ترخیص به شکل زیر خواهد بود:
۱. پیشفاکتور و ثبت سفارش
شرکت ابتدا از فروشنده چینی پیشفاکتور (Proforma Invoice) دریافت میکند. سپس با مراجعه به سامانه جامع تجارت (ntsw.ir)، اطلاعات کالا شامل ارزش، کد تعرفه، کشور مبدأ و مقصد را وارد و «ثبت سفارش» را انجام میدهد.
شماره ثبت سفارش صادر میشود که برای مراحل بعدی ضروری است.
۲. حمل کالا و دریافت مدارک
پس از پرداخت وجه، کالا توسط شرکت حملونقل بینالمللی ارسال میشود. اسناد مهمی مانند بارنامه، پکینگ لیست، فاکتور نهایی، بیمهنامه و گواهی مبدأ در این مرحله صادر میشوند.
۳. ورود کالا به گمرک بندرعباس
کالا به بندر شهید رجایی میرسد و قبض انبار صادر میشود. شرکت پارس الکترونیک اکنون باید در سامانه EPL گمرک اظهارنامه را بر اساس قبض انبار تکمیل کند.
۴. ارزیابی و بررسی کالا
کارشناس گمرک کالا را در گروه زرد قرار میدهد؛ یعنی بررسی اسناد کافی است و نیازی به بازدید فیزیکی نیست. پس از تأیید ارزش و تعرفه، هزینههای گمرکی محاسبه میشود.
۵. پرداخت حقوق و عوارض
شرکت از طریق درگاه پرداخت EPL مبلغ حقوق ورودی، عوارض و مالیات بر ارزش افزوده را واریز میکند. قبض الکترونیکی در سیستم ثبت میشود.
۶. اخذ مجوز استاندارد
از آنجا که لپتاپ جزو کالاهای الکترونیکی است، نیازمند مجوز از سازمان استاندارد و تنظیم مقررات ارتباطات است. این مجوزها بهصورت سیستمی به گمرک ارسال میشوند.
۷. صدور پروانه ترخیص و خروج کالا
پس از تأیید نهایی، پروانه ترخیص الکترونیکی صادر میشود و شرکت میتواند کالا را از انبار گمرک آزاد کند. کل فرآیند حدود ۴ روز کاری طول کشیده است.
پرسشهای متداول درباره مراحل ترخیص کالا از گمرک (FAQ)
۱. آیا برای ترخیص هر نوع کالا کارت بازرگانی لازم است؟
بله، هر فرد یا شرکت برای ترخیص کالاهای تجاری باید کارت بازرگانی معتبر از اتاق بازرگانی ایران داشته باشد. تنها در موارد خاص مانند واردات شخصی یا نمایشگاهی، ممکن است معافیت صادر شود.
۲. آیا امکان ترخیص بدون حضور فیزیکی وجود دارد؟
بله. از طریق کارگزار گمرکی دارای مجوز رسمی میتوان تمام مراحل را بهصورت نیابتی انجام داد. تنها امضای دیجیتال صاحب کالا برای ثبت در سامانه EPL ضروری است.
۳. چه تفاوتی بین کالاهای گروه سبز، زرد و قرمز وجود دارد؟
-
سبز: ترخیص سریع بدون بازرسی فیزیکی
-
زرد: بررسی اسناد و گاهی نمونهبرداری
-
قرمز: بازرسی فیزیکی کامل و بررسی اسناد
تقسیمبندی بر اساس نوع کالا، کشور مبدأ و سوابق بازرگان انجام میشود.
۴. اگر کالا در گمرک توقیف شود، چه باید کرد؟
باید به واحد «رسیدگی به اختلافات گمرکی» مراجعه کنید و درخواست تجدیدنظر یا ارزیابی مجدد بدهید. در برخی موارد نیز امکان ترخیص موقت وجود دارد تا پرونده بررسی شود.
۵. هزینههای انبارداری از چه زمانی محاسبه میشود؟
هزینهی انبارداری از تاریخ صدور قبض انبار تا زمان خروج کالا از گمرک محاسبه میشود. در برخی گمرکات ۵ روز نخست رایگان است.
۶. آیا واردات کالا از مناطق آزاد هم نیاز به ترخیص دارد؟
بله، اما با تفاوتهایی. ورود کالا از مناطق آزاد به سرزمین اصلی مشمول پرداخت حقوق ورودی و انجام تشریفات گمرکی است. درحالیکه جابهجایی کالا در داخل مناطق آزاد آزادانه انجام میشود.
۷. چگونه میتوان کد تعرفه (HS Code) دقیق کالا را پیدا کرد؟
میتوانید از «کتاب تعرفه گمرکی ایران» یا از طریق سامانه طبقهبندی کالا در سایت گمرک استفاده کنید. همچنین مشاوره با کارگزار گمرکی کمک زیادی میکند.
۸. در صورت تأخیر در ترخیص، آیا امکان تمدید قبض انبار وجود دارد؟
بله. با درخواست کتبی و پرداخت هزینهی تمدید، قبض انبار قابل تمدید است. در غیر این صورت، پس از مدت مشخص، کالا به «ضایعات» یا «مزایده گمرکی» منتقل میشود.
نتیجهگیری نهایی
ترخیص کالا از گمرک، فرآیندی چندمرحلهای اما کاملاً قابلمدیریت است. با آشنایی دقیق با سامانه EPL، مدارک مورد نیاز، تعرفهها و مجوزها میتوان این مسیر را بدون اتلاف وقت و هزینه طی کرد.
موفقترین بازرگانان کسانی هستند که از ترکیب تجربهی شخصی، مشاورهی کارشناسان و اطلاعات بهروز استفاده میکنند.
پیشنهاد میشود پیش از هر واردات، از کارگزاران رسمی گمرک یا مشاوران بازرگانی معتبر کمک بگیرید تا ضمن تسریع فرآیند، از بروز خطاهای پرهزینه جلوگیری شود.
در پایان، یادآوری میکنیم که اصل موفقیت در ترخیص، شناخت دقیق قوانین، مستندسازی منظم و ارتباط مؤثر با گمرک است.
📚 منابع و مراجع: